wsiepolskie.pl

Encyklopedia Wsi i Regionów

Województwo

małopolskie
  • Czwarta droga Krzyżowa 2017 (2)
  • Trzecia Droga krzyżowa 2017 (1)
  • Druga Droga Krzyzowa 2016
  • Pierwsza Droga Krzyzowa 2015
  • Szopka 2016
  • Szopka 2016
  • Pogrzeb R. Celakówny
  • Kondukt pogrzebowy
  • Rozalia Celakówna złożona w trumnie
  • Archiwalne zdjęcie z domu R.Celakówny
  • Archiwalne zdjęcie domu R. Celakówny
  • Ponik Chrystusa
  • Plac zabaw, boisko
  • Panorama wsi
  • Szkoła podstawowa
  • Panorama wsi
  • Panorama wsi
  • Remiza OSP
  • Panorama wsi
  • Obelisk poświęcony Rozalii Celakównie
  • Boisko sportowe
  • Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
  • Termomodernizacja Remizy OSP w Siedlcu
  • Siedlecki wóz strażacki
 

Herb

WOJEWÓDZTWO MAŁOPOLSKIE


Mapa Polski - województwo Małopolskie

 

 

Stolica województwa: Kraków
Obszar: 15 183 km²
Ludność ogółem: 3 298 270 mieszk. (GUS 2009 r.)
• w miastach 1 624 829 
• na wsi 1 673 441
Większe miasta: Kraków, Tarnów, Nowy Śącz, Oświęcim, Olkusz, Nowy Targ, Chrzanów,Bochnia, Gorlice, Zakopane
Gęstość zaludnienia: 217 mieszk./km²
Urbanizacja 49 %
Powiaty ogółem: 22
• powiaty grodzkie 3
• powiaty ziemskie 19
Gminy ogółem: 182
• gminy miejskie 14
• gminy miejsko - wiejskie 47
• gminy wiejskie 121
Tablica rejestracyjna: K

 

GUS Województwo Małopolskie - Statystyczny portret terytorium

Statystyczne Vademecum Samorządowca - innowacyjna publikacja opracowana przez Główny Urząd Statystyczny, przedstawia statystyczne portrety jednostek terytorialnych naszego kraju.
czytaj więcej

 

Obecne województwo małopolskie podzielone jest na 19 powiatów ziemskich i 3 grodzkie oraz 182 gminy i liczy ponad 15 tysięcy km2 powierzchni, co stanowi 5% powierzchni Polski. Historycznie i kulturowo jako kraina geograficzna Małopolska zajmuje obszar znacznie większy niż wytyczają to granice obecnego Województwa Małopolskiego. Przed rokiem 1569 Małopolska miała powierzchnię 59 000 km (czyli trzy razy większą niż obecnie) obejmując ówczesne województwa Krakowskie, Sandomierskie i Lubelskie. Po Unii Lubelskiej Prowincja Małopolska liczyła 452 tys. km powierzchni czyli niemal połowę obszaru Rzeczypospolitej.
   Warto odwiedzić Małopolskę, aby zrozumieć polską historię, tradycję, poznać piękno polskiej przyrody. Kraków, dawna stolica Polski, leży zaledwie sto kilometrów od górzystych grzbietów Tatr i malowniczych Beskidów i Gorców. Gdzież jak nie w Małopolsce tyle wspaniałych dworów, kościołów, ruin zamków i uroczych miejscowości. Do tego należy dodać dziewicze lasy, bystre górskie rzeki, zadziwiające formy skalne. Osobliwości na skalę światową.

Zapraszamy do Małopolski

   Jest to obszar bardzo zróżnicowany krajobrazowo. Na południu piętrzy się łańcuch Tatr, jedynych polskich gór typu alpejskiego. Beskidy to łagodne pasma gór fliszowych z pięknymi lasami, polami i utworzonymi w dolinach zalewami. Inny charakter mają wapienne Pieniny, a pieniński przełom Dunajca stanowi pomnik przyrody o światowym znaczeniu. Z zachodu na wschód obszar województwa przecina dolina największej polskiej rzeki - Wisły, będąca naturalną granicą między górami a niziną. 
   Już za linią Wisły ciągnie się jeszcze jurajska Wyżyna Krakowsko-Częstochowska. Jej atrakcją są wapienne ostańce, wąwozy i jaskinie. Do najbardziej znanych należy słynna Maczuga Herkulesa - wapienny ostaniec w Pieskowej Skale i Dolina Prądnika koło Ojcowa. Na wyżynie tej znajduje się też jedyna w Europie, Pustynia Błędowska. Przyrodnicze walory województwa chroni 6 parków narodowych:Babiogórski, Gorczański, Magurski, Ojcowski, Pieniński i Tatrzański, oraz blisko 100 rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych.
   Naturalne zasoby i warunki klimatyczne wykorzystywane są w terapii rozmaitych schorzeń. Do najsłynniejszych uzdrowisk należą: Krynica, Muszyna i Piwniczna, Rabka - ośrodek uzdrowiskowy dla dzieci oraz Szczawnica z Krościenkiem. Wykorzystuje się tutaj lecznicze właściwości wód mineralnych. Źródła takie znajdują się także w Krakowie i pobliskich Swoszowicach. W ostatnich latach mikroklimat dwóch kopalń soli kamiennej: w Wieliczce i w Bochni, jest wykorzystywany do celów terapeutycznych. Działają tu podziemne sanatoria.  

   Centrum historycznym i artystycznym pozostaje Kraków - dawna stolica Polski, miasto rezydencjonalne królów, miejsce ich koronacji i wiecznego spoczynku. Wzgórze wawelskie z zamkiem królewskim i katedrą stanowi narodową świętość, a gromadzone przez wieki dzieła sztuki pozostają świadectwem potęgi kraju i jego władców. Do głównych atrakcji miasta należą: Kościół Mariacki z pochodzącym z późnego średniowiecza ołtarzem Wita Stwosza, gotycki kościół oo. franciszkanów z oryginalną secesyjną dekoracją Stanisława Wyspiańskiego czy późnobarokowy klasztor oo. paulinów na Skałce. Warte uwagi są: zbiory Muzeum xx. Czartoryskich, Muzeum Narodowego, Muzeum Archeologicznego, czy Muzeum Historycznego m. Krakowa z jego licznymi oddziałami. Także inne ośrodki regionu mogą poszczycić się wspaniałymi zabytkami oraz oryginalnymi kolekcjami muzealnymi. Należy tu miedzy innymi Tarnów z zespołem nagrobków możnowładców, znajdujących się w tutejszej katedrze, oraz wspaniałym zbiorem średniowiecznej sztuki sakralnej w Muzeum Diecezjalnym.                 

Małopolskie krajobrazy

   Każdy, kto chociaż raz jechał samochodem z północy w stronę Zakopanego, zapamiętał oszałamiający widok wyłaniających się z chmur ośnieżonych Tatr.

   Kto chociaż raz płynął Dunajcem ze Sromowców do Szczawnicy pamięta przyprawiający o zawrót głowy widok pnących się niemal pionowo ścian pienińskich szczytów.

   Każdy, kto odwiedził już Gorce i poprzez hale porośnięte kwiatami wszedł na Turbacz, wędrował łagodnymi grzbietami Beskidów, podziwiając widok na Tatry, Pieniny i Podhale - chce tutaj wrócić.

   A Jurajskie Podkrakowskie Dolinki, Maczuga Herkulesa, Ojców? A widok na Kraków z Kopca Kościuszki? Klasztor na Bielanach? A rozrzucone po wsiach drewniane cerkwie i kościółki?

   To wszystko trzeba zobaczyć. To są właśnie małopolskie krajobrazy.

Klimat

Małopolska leży w strefie klimatu umiarkowanego. I chociaż maksymalna zanotowana tutaj temperatura wynosi +37oC, a minimalna -38oC, niech ta wysoka amplituda nikogo nie przestraszy. Małopolska nie jest rejonem srogim i nieprzyjaznym. Taka różnica temperatur związana jest z dużym zróżnicowaniem położenia terenu względem poziomu morza.

   Średnia temperatura najcieplejszego miesiąca - lipca - pozwala nie tylko na górskie wycieczki (a przecież słońce nigdzie lepiej nie opala niż w górach), ale także na uprawianie sportów wodnych i kąpiele w jeziorach.

   Amatorów sportów zimowych ucieszy informacja, że pokrywa śnieżna w Tatrach często utrzymuje się od listopada do połowy maja, a w niektórych miejscach śnieg zalega nawet do połowy lipca (rekordzista zjeżdżał na nartach 19 lipca). W innych górskich rejonach śnieg pokrywa stoki do marca, a na sztucznie dośnieżanych stokach narciarskich można czasami szusować nawet na początku kwietnia.

   Małopolski klimat ma swoje anomalie. Najbardziej znana to "halny" - gwałtowny, ciepły wiatr, będący przekleństwem narciarzy (w kilka dni może stopić nawet kilkadziesiąt centymetrów śniegu) Z kolei "orawiak" to wiatr zimny, (wiejący od Babiej Góry) który temperaturę w Zakopanem może obniżyć nawet o kilka stopni.

   Ale generalne tendencje zmian klimatycznych w Małopolsce w ostatnich latach wyglądają optymistycznie: coraz więcej tutaj dni słonecznych, mniej opadów, zimy są cieplejsze a lata gorętsze. Na szczególnie dobrą pogodę można liczyć w maju, czerwcu, sierpniu a często i we wrześniu.

Góry

Żaden polski region nie jest tak zróżnicowany pod względem wysokości terenu jak Małopolska. Najniżej położone miejsce znajduje się na wysokości 130 m n.p.m., najwyższy punkt ma 2499m - to oczywiście Rysy, będące jednocześnie najwyższym polskim szczytem.

   W żadnym innym polskim regionie góry nie są tak różnorodne jak w Małopolsce, dając wiele możliwości wędrówek i uprawiania sportów - także ekstremalnych. I przede wszystkim dostarczając tylu wrażeń: drapieżne, ośnieżone Tatry - najwyższe góry między Kaukazem a Alpami. Pnący się stromo masyw Pienin, przecięty nitką Dunajca. Gorce z osławionym widokiem z Turbacza na Tatry i Podhale. Wreszcie łagodne stoki Beskidu Makowskiego i Sądeckiego. I jeszcze skałki w Dolinkach Podkrakowskich- na pierwszy rzut oka niepozorne, ale znakomicie nadające się do uprawiania wspinaczki skałkowej.

   Tutaj każde góry są inne i każde warte odwiedzenia. Babia Góra, Trzy Korony, Sokolica, Turbacz, Giewont, Kasprowy Wierch - te szczyty trzeba zobaczyć z bliska. 5 tysięcy kilometrów turystycznych szlaków czeka.

Lasy

Ze zróżnicowania gatunków gleb, a także różnicy położenia terenu względem poziomu morza wynika bardzo duże zróżnicowanie małopolskich lasów - od borów nizinnych, poprzez siedliska wyżynne aż po bory wysokogórskie. 

   Drzewostany najbardziej dla Małopolski charakterystyczne to lasy bukowe, porastające między innymi znaczną część Beskidów (najpiękniejsze są w Beskidzie Sądeckim), a także świerkowy starodrzew, na przykład charakterystyczne tatrzańskie smreki. Cenny kompleks leśny Małopolski to Puszcza Niepołomicka - jedyny pozostały fragment olbrzymiego kompleksu rozciągającego się przed kilkuset laty na wschód od Krakowa. Tutaj polował niegdyś Władysław Jagiełło, a później Królowa Bona. Do dzisiaj w Puszczy Niepołomickiej żyje stado żubrów.
   Oprócz Puszczy Niepołomickiej, w Małopolsce znajduje się wiele innych fragmentów lasu o charakterze pierwotnym, położonych w Pieninach, w Babiogórskim Parku Narodowym, Tatrach czy Beskidzie Sądeckim. Te lasy są schronieniem dla dziesiątków zagrożonych gatunków roślin i zwierząt; nie tylko tych, których nazwy znane są tylko fachowcom, ale także najsłynniejszych: szarotki alpejskiej, krokusa, a spośród zwierząt: orła przedniego, świstaka, kozicy.
   I jeszcze jedna informacja: w małopolskich lasach można znaleźć mnóstwo grzybów (najlepsze to rydze i borowiki), borówek i innych leśnych owoców.

Wody

Główną rzeką Małopolski jest Wisła - najdłuższa polska rzeka. Ale nie tylko ona nadaje ton pejzażowi naszego regionu. To także górskie rzeki: groźne Dunajec i Poprad; setki lodowatych górskich potoków i strumyków, mogących w ciągu nocy zmienić się w rwące rzeki. To wreszcie siklawy czyli tatrzańskie wodospady. To najwyżej położone, najczystsze tatrzańskie jeziora: Morskie Oko, Czarny Staw, jeziora Doliny Pięciu Stawów. To stawy Zatora, gdzie od XIII wieku hoduje się karpie na królewskie stoły. To zalewy Czorsztyński i Dobczycki, jeziora Rożnowskie i Klimkówka. To także wody mineralne: z okolic Krynicy, Muszyny, Wysowej. I na koniec podziemne wody termalne, które coraz częściej wykorzystuje się na Podhalu do ogrzewania budynków.

   Dunajec i Poprad wiele łączy. Obie rzeki na pewnym odcinku są rzekami granicznymi. Obie tworzą przełomy: Dunajec przez Pieniny, Poprad przez góry Beskidu Sądeckiego. I przez oba te przełomy (o czym nie wszyscy wiedzą) można popłynąć flisacką tratwą. Dunajec jest za to większy i groźniejszy. O jego sile świadczy fakt, że aby go ujarzmić, wybudowano na nim aż 4 zbiorniki zaporowe.

   Dużo mniejszy od Dunajca i Popradu Prądnik - lewy dopływ Wisły płynący Jurą Krakowsko - Częstochowską odpowiedzialny jest za utworzenie w okresie jurajskim (czyli ponad 150 mln lat temu) fantazyjnych form skalnych w rejonie Ojcowa i Pieskowej Skały: między innymi znanej wszystkim Maczugi Herkulesa, Igły Deotymy, Pochylca.

   Wszystkie małopolskie rzeki, oprócz jednej, uchodzą -poprzez Wisłę - do Morza Bałtyckiego. Ta jedyna która wyłamuje się z ogólnego kierunku to Czarna Orawa (niewielka rzeka płynąca przez Kotlinę Nowotarsko-Orawską), która poprzez Wag, a następnie Dunaj wpływa do Morza Czarnego.

Jaskinie

Małopolskie góry i wyżyny kryją w swoich wnętrzach kilkaset jaskiń, w tym jedną z najdłuższych w Polsce - Jaskinię Małą (około 3,2km), zlokalizowaną w tatrzańskim masywie Czerwonych Wierchów (niestety, nie jest dostępna dla zwiedzających). W tym samym masywie  znajduje się największa (i najgłębsza zarazem) jaskinia Polski - Jaskinia Wielka Śnieżna. Ma ponad 22km korytarzy i głębokość 824 metry. W samych Tatrach odkryto i opisano 78 jaskiń, z czego 5 udostępniono turystom. Spośród tych ostatnich najwięcej emocji zwiedzającym dostarcza Jaskinia Mylna; większość trasy trzeba pokonać idąc w kucki, na czworakach lub pełzając na brzuchu...

   Spośród jaskini Jury Krakowsko-Częstochowskiej najciekawsze dla turystów są groty Łokietka i Ciemna położone na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego oraz Nietoperzowa i Wierzchowska Górna znajdujące się w Dolinkach Podkrakowskich.

   Jaskinie Łokietka i Ciemna miały szczęście do odwiedzin koronowanych głów. Pierwsza grota zawdzięcza swą nazwę Władysławowi Łokietkowi, który - jak mówi legenda - jeszcze przed objęciem korony Polski ukrywał się tutaj przed królem Czech Wacławem. Do dzisiaj w jaskini znajduje się "łoże Łokietka", które ma magiczną moc spełniania życzeń: wystarczy dotknąć je ręką i pomyśleć życzenie.

   Jaskinię Ciemną odwiedził natomiast król Stanisław August Poniatowski. Tę wizytę potwierdzają ówczesne kroniki, a towarzyszącemu królowi Adamowi Naruszewiczowi zawdzięczamy pierwszy dokładny opis jaskini.

   Zwiedzając małopolskie jaskinie nie można zapomnieć o jeszcze jednej: krakowskiej Smoczej Jamie. Smok Wawelski należy do świata legend, ale jego grota jest jak najbardziej realna i znajduje się u stóp Wawelskiego Wzgórza.

 źródło: www.wrotamalopolski.pl

 

 

Wizytówki

Więcej wizytówek »