wsiepolskie.pl

Encyklopedia Wsi i Regionów

Województwo

świętokrzyskie
  • Szkoła podstawowa
  • Winnica Sandomierska
  • Winnica Sandomierska
  • Winnica Sandomierska
  • Winnica Sandomierska
  • Winnica Sandomierska
  • Pomnik ofiar hitlerowskich w lesie Góry Wysokie
  • Winnica sandomierska
  • Winnica Sandomierska
  • Kościół Matki Boskiej Bolesnej i św. Wita Męczennika
  • Lodowisko
  • nasz "odwiekowy" staw
  • Jeden z dwóch stawów
  • Otwarcie placu painbolla
  • Hotel Słoneczny Zdrój
  • Hotel Słoneczny Zdrój
  • Stacja benzynowa
  • Siedziba Grupy PSB
  • Współczesna zabudowa wsi
  • Współczesna zabudowa wsi
  • Współczesna zabudowa wsi
  • Współczesna zabudowa wsi
  • Czas nie stoi w miejscu
  • Czas nie stoi w miejscu

Herb

WOJEWÓDZTWO ŚWIĘTOKRZYSKIE


Mapa Polski - województwo Świętokrzyskie

 

 

Stolica województwa:
Kielce
Obszar:
11 711 km²
Ludność ogółem: 1 270 120 mieszk. (GUS 2009 r.)
• w miastach 573 726
• na wsi 696 394
Większe miasta: Kielce, Ostrowiec Świętokrzyski, Starachowice, Skarżysko Kamienna, Sandomierz, Końskie 
Gęstość zaludnienia: 108 mieszk./km²
Urbanizacja 45 %
Powiaty ogółem: 14
• powiaty grodzkie 1
• powiaty ziemskie 13
Gminy ogółem: 102
• gminy miejskie 5
• gminy miejsko - wiejskie 26
• gminy wiejskie 71
Tablica rejestracyjna: T

 

GUS
Województwo Świętokrzyskie - Statystyczny portret terytorium

Statystyczne Vademecum Samorządowca - innowacyjna publikacja opracowana przez Główny Urząd Statystyczny, przedstawia statystyczne portrety jednostek terytorialnych naszego kraju.
czytaj więcej

 

Województwo Świętokrzyskie obejmuje powierzchnię 11.672 km. kw. (stanowi to 1/4 powierzchni Holandii lub ponad połowę powierzchni Słowenii), liczba ludności wynosi 1.288 tys. (czyli ok. 1/4 populacji Słowacji lub 2/3 Słowenii). Podzielone jest na 102 gminy i 14 powiatów. Stolicą województwa są Kielce, które są miastem na prawach powiatu, zajmują powierzchnię 110 km2 i licza 205 tyś. mieszkańców

Region Świętokrzyski zajmuje szczególne miejsce na mapie geograficznej, historycznej i gospodarczej Polski. Położenie województwa na przecięciu ważnych szlaków komunikacyjnych kraju, w niewielkiej odległości od największych polskich aglomeracji oraz bliskość granicy ze Słowacją i Ukrainą sprawia, że jest ono bardzo atrakcyjne pod względem inwestycyjnym. Kieleckie zakłady przemysłowe produkują wyroby na światowym poziomie, o czym świadczą liczne certyfikaty jakości, listy renomowanych światowych odbiorców, nagrody na międzynarodowych wystawach i targach. Siłą regionalnej gospodarki jest przemysł materiałów budowlanych, bazujący na własnych surowcach. Kieleckie firmy budowlane należą do największych i najbardziej dynamicznych w kraju. Ważnym działem gospodarki jest także przemysł metalurgiczny, maszynowy i precyzyjny, a także spożywczy i tekstylny.

Wysoka jakość towarów i usług sprawia, że oferta firm regionu znajduje nabywców w kilkudziesięciu krajach świata. Głównymi partnerami wymiany handlowej są Niemcy, Wielka Brytania, Ukraina, Włochy i Francja. Duża atrakcyjność gospodarcza województwa połączona z dogodnym klimatem, jaki stwarzają władze lokalne znajduje swoje odzwierciedlenie w tworzonych coraz liczniej spółkach z udziałem kapitału zagranicznego.

Jedyne w Polsce Centrum Usług Satelitarnych w Psarach zapewnia kompleksową obsługę w zakresie przesyłania informacji drogą satelitarną. Inwestycje poniesione w infrastrukturę techniczną w naszym regionie są w udziałach procentowych jedne z największych w kraju. Perspektywiczne plany rozbudowy lokalnego lotniska w Masłowie zakładają przekształcenie go w lotnisko międzynarodowe. Już dzisiaj można na nim dokonywać odpraw celno-paszportowych.

Kielecczyzna to również rolnictwo - charakterystyczne jest, że mimo dużego rozdrobnienia i średniej jakości ziem (za wyjątkiem części południowej i wschodniej) wyniki w zbiorach warzyw, owoców, jarzyn są znacznie lepsze niż w innych województwach. W skali kraju Województwo Świętokrzyskie jest znaczącym dostawcą, oprócz wcześniej wymienionych owoców, warzyw i jarzyn, również: ziemniaków, zbóż, przetworów mlecznych i masła. Na Kielecczyźnie hoduje się duże ilości trzody chlewnej, krów, są liczne fermy drobiu i stawy rybne. Ze znajdującej się w Michałowie stadniny koni pochodzą najlepsze i najdroższe polskie konie czystej krwi arabskiej, cenione i poszukiwane przez największych hodowców na świecie. Poszukiwanie nowych form działalności w warunkach gospodarki rynkowej spowodowało powstanie na Kielecczyźnie licznych gospodarstw ekologicznych, produkujących zdrową żywność oraz gospodarstw agroturystycznych.

Kielecczyzna jest łatwo dostępna dla ruchu turystycznego. Gęstość dróg lokalnych umożliwia dotarcie do wszystkich turystycznie atrakcyjnych miejsc. Na chętnych do wypoczynku w regionie kieleckim czekają liczne atrakcje: nieskażone środowisko naturalne, zróżnicowany krajobraz (Góry Świętokrzyskie - jedne z najstarszych w Europie, piękne jaskinie, duże kompleksy leśne, rzeki i zbiorniki wodne), setki unikalnych w kraju zabytków i muzea. Zwolennicy czynnego wypoczynku znajdą tu atrakcyjne obiekty sportowe, trasy rowerowe, szlaki pieszych wędrówek, miejsca do uprawiania sportów wodnych, zimowych, lotniczych, a także motorowych. Na terenie województwa odbywają się rokrocznie setki imprez kulturalnych (festiwali, masowych imprez plenerowych, pokazów, itp). Wzrost świadomości ekologicznej i ponoszone nakłady na ochronę środowiska spowodowały odtworzenie środowiska naturalnego sprzed dziesięcioleci. Na terenie regionu pojawiły się nie spotykane w naszym wieku odmiany roślin, gatunki zwierząt (bobry, orły bieliki).

Zabytki

Świętokrzyskie słynie z krystalicznych wód, czystego powietrza, zielonego krajobrazu. Tu rozciąga się pasmo jednych z najstarszych w Europie Gór Świętokrzyskich. Na stokach Łysej Góry i Łysicy podziwiać można przepiękne zjawisko - gołoborza. Dziewięć parków krajobrazowych, 62 rezerwaty przyrody oraz liczne obszary chronione, przystrojone niespotykaną florą i fauną, przyciągną turystów. Słynna Jaskinia Raj - 240 -metrowe korytarze oraz stalaktyty, stalagmity i perły jaskiniowe tworzące efektowną szatę naciekową. powstała na wapieniach dewońskich.

Świętokrzyskie to nie tylko piękna przyroda, wapniowe wzgórza, jary i wąwozy. To także rejon historycznych miast, niebanalnych zabytków, epokowych miejsc. Perłą architektoniczną jest Sandomierz, wznoszący się ponad doliną królowej polskich rzek. Podróż po Wyżynie Sandomierskiej jest lekcją historii., powrotem m. in. do XIV wieku, skąd pochodzi Zamek Kazimierzowski oraz Brama Opatowska. Niespotykanymi eksponatami, dziełami sztuki oraz jedynym w swoim rodzaju klimatem, wypełniony jest Dom Długosza, obiekt wzniesiony przez słynnego polskiego misjonarza w II połowie XV wieku. W Chęcinach warte obejrzenia są malownicze ruiny zamku, który w odległych czasach służył jako warownia, rezydencja rodzin królewskich, a także więzienie. Niebanalną ciekawostką jest mieszczące się w Jędrzejowie, drugie co do wartości i wielkości zbiorów w Europie - Muzeum Zegarów oraz pierwszy w Polsce Klasztor Cystersów.

Wreszcie Kielce - stolica regionu. Tu mieści się Pałac Biskupów Krakowskich, siedziba Muzeum Narodowego z bogatym zbiorem dzieł rzemiosła artystycznego i jedną z największych w kraju galerią malarstwa polskiego. Najwyższym wzniesieniem na terenie Kielc jest Karczówka, na której znajduje się barokowy kościół. Warto zajrzeć do Dworku Laszczyków oraz zwiedzić Bazylikę Katedralną z 1171 roku. Na szczycie Łysej Góry znajduje się zabytkowe Opactwo Benedyktyńskie z XII wieku. Co roku przybywają tu liczni pielgrzymi i turyści. W Kielcach fascynują zbiory jednego z największych muzeów zabawkarstwa w Europie - ponad 18 tysięcy eksponatów.

Codzienne życie na Świętokrzyskiej Ziemi przeplata się z licznymi wydarzeniami kulturalnymi i popularno - naukowymi. W Tokarni, skansenie wsi kieleckiej, odbywają się imprezy plenerowe, z których najciekawsze to wytopki ołowiu i dożynki. Warte zobaczenia są także Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz w Busku - Zdroju, Festiwal Organowy w Jędrzejowie i Sandomierzu, Zamkowe Spotkania z Muzyką oraz Festiwal Harcerski w Kielcach.

Zwolennicy czynnego wypoczynku znajdą w Świętokrzyskiem trasy rowerowe, szlaki pieszych wędrówek i miejsca do uprawiania sportu. Miłośnicy wypoczynku w siodle mogą skorzystać z ofert stadnin w Michałowie, Borkowie i Kurozwękach. W północnej i wschodniej części województwa można uprawiać sporty wodne. Pińczów i Masłów ma do zaoferowania atrakcje dla lotników i lotniarzy.

Niezwykle gościnni mieszkańcy kieleckiej wsi zapraszają do wypoczynku w ich gospodarstwach agroturystycznych. Każde z 418 gospodarstw tego typu oferuje smakowite i zdrowe posiłki, liczne atrakcje, lecz przede wszystkim upragniony spokój i ucieczkę przed miejskim zgiełkiem za niewielkie pieniądze.

Historia regionu świętokrzyskiego na tle historii Polski

Dzieje Ziemi Świętokrzyskiej związane są z początkami Państwa Polskiego. Tu bowiem powstawały pierwsze osady ludów słowiańskich, z których prastara Wiślica urosła do rangi stolicy państwa Wiślan. Założony w XII wieku benedyktyński klasztor na Łysej Górze, z pierwszymi w Polsce relikwiami Krzyża Świętego, był do XVII wieku największym sanktuarium w kraju. Pielgrzymowali do niego polscy królowie i książęta. Góra, nazwana później Świętym Krzyżem, dała nazwę całemu łańcuchowi górskiemu oraz stała się z czasem symbolem całego regionu.

Ziemia ta była świadkiem wielu wydarzeń, trwale zapisanych w annałach historii. W 1347 roku król Kazimierz Wielki ogłosił w Wiślicy słynne statuty, czyli pierwsze spisane polskie prawa. „Zjazd ziem polskich" na zamku w Chęcinach w 1331 roku uważany jest za początek przyszłych sejmów. W XVI i XVII wieku powstały na Ponidziu główne ośrodki ruchu reformacyjnego. Tu tworzono pierwsze szkoły z polskim językiem wykładowym, wydawano pierwsze polskie książki i drukowano tłumaczenia Biblii.

W regionie, pełnym naturalnych bogactw, od średniowiecza rozwijało się górnictwo kruszcowe i metalurgia. Wydobywano tu słynne marmury, które zdobiły zamki królewskie i rezydencje magnackie. Z chęcińskiego marmuru zbudowano m.in. Kolumnę Zygmunta w Warszawie. W 1598 roku w Samsonowie powstał pierwszy w Polsce wielki piec hutniczy.

Niestety, nie ominęły tej ziemi liczne wojny. Największe spustoszenia uczyniły najazdy Tatarów i Szwedów. Dzięki wysiłkowi ludności, wiele miast i miasteczek podniosło się z wojennych zniszczeń.

W XVIII i XIX wieku Region Świętokrzyski był świadkiem wielkich zrywów patriotycznych. To na tych ziemiach rozgrywały się główne bitwy insurekcji kościuszkowskiej, powstania listopadowego i styczniowego. W okresie międzywojennym trzon fabryk Centralnego Okręgu Przemysłowego umiejscowiono na Kielecczyźnie. Budowa tego kompleksu nowoczesnych zakładów pozwoliła Polsce przezwyciężyć kryzys gospodarczy lat trzydziestych. Rozwój regionu przerwał wybuch II wojny światowej. Kolejny raz Ziemia Świętokrzyska stała się terenem działań wojennych i bazą dla większości oddziałów partyzanckich. Tutaj dowodzili m.in. legendarny „Hubal" - mjr Henryk Dobrzański oraz mjr Jan Piwnik „Ponury".

Z regionem związanych było wiele postaci, których wpływ na życie i kulturę nie tylko regionu, ale całego kraju był znaczny. W jędrzejowskim klasztorze pisał swą słynną „Kronikę" Wincenty Kadłubek. W Sandomierzu i Wiślicy przebywał inny kronikarz - Jan Długosz. W Nagłowicach tworzył Mikołaj Rej. W Czarncy urodził się i został pochowany bohater narodowy, Stefan Czarniecki. W okresie baroku tworzyli Wespazjan Kochowski i Jan Chryzystom Pasek.. Nieopodal Małogoszcza przyszedł na świat Stanisław Konarski, reformator XVIII-wiecznego szkolnictwa. Absolwentem pińczowskiego gimnazjum był Hugo Kołłątaj, jeden z autorów Konstytucji 3 Maja. Ogromne zasługi dla Kielecczyzny położył Stanisław Staszic. W Oblęgorku pracował Henryk Sienkiewicz. Z tej ziemi wywodzą się Stefan Żeromski, Adolf Dygasiński, Witold Gombrowicz i Gustaw Herling-Grudziński.

Przez całe wieki w Regionie Świętokrzyskim zgodnie współżyli przedstawiciele różnych kultur i religii. Oprócz arian i kalwinów, licznie osiedlali się Żydzi, unici, ewangelicy i wyznawcy prawosławia.

Kultura i sztuka

Piękne zabytki, unikatowe zbiory muzealne, perły architektury i sztuki ludowej to zaledwie kilka z wielu atrakcji regionu świętokrzyskiego. Dorobek kulturowy Ziemi Świętokrzyskiej jest bogaty. Z jej historią związane są losy m.in. Henryka Sienkiewicza, Stefana Żeromskiego, Witolda Gombrowicza czy Mikołaja Reja.

Malownicze zakątki to chluba regionu. Bałtowski Park Jurajski, Zespół Pałacowy w Kurozwękach z jedyną w Polsce hodowlą bizonów, Jaskinia „Raj", czy unikatowa kopalnia krzemienia pasiastego w Krzemionkach Opatowskich to obowiązkowe punkty programu każdego turysty. Co roku w różnych miejscowościach regionu odbywają się widowiska plenerowe. Olbrzymim zainteresowaniem cieszą „Dymarki Świętokrzyskie" w Nowej Słupi, piknik historyczny „Żelazne korzenie" w Starachowicach czy „Wytopki ołowiu" organizowane przez Muzeum Wsi Kieleckiej w Parku Etnograficznym w Tokarni.

Region świętokrzyski to również uznane imprezy muzyczne. Kielecki Harcerski Festiwal Kultury Młodzieży Szkolnej od ponad dwudziestu lat cieszy się popularnością. Podobnie jak: „Świętokrzyskie Dni Muzyki", Międzynarodowy Festiwal "Jeunesses Musicales", Międzynarodowy Festiwal im. Krystyny Jamroz w Busku-Zdroju oraz Międzynarodowy Festiwal Organowy w Jędrzejowie. To właśnie w Kielcach - stolicy regionu - powstały współczesne monumentalne oratoria: „Golgota Świętokrzyska" oraz „Tu es Petrus", w których udział wzięły gwiazdy polskiej sceny muzycznej.

Również miłośnicy dobrego kina znajdą w Kielcach coś dla siebie. Festiwal Filmów NieZwykłych oraz Ogólnopolski Przegląd Filmów Dokumentalnych NURT cieszą się uznaniem zarówno widzów jak i krytyków. Na najmłodszych miłośników sztuki czekają przedstawienia Teatru Lalki i Aktora „Kubuś". Repertuar Teatru im. Stefana Żeromskiego czy przedstawienia w wykonaniu tancerzy Kieleckiego Teatru Tańca zaspokoją oczekiwania najbardziej wybrednych widzów.

Turystyka i zabytki

Świętokrzyskie słynie z krystalicznych wód, czystego powietrza, zielonego krajobrazu. Tu rozciąga się pasmo jednych z najstarszych w Europie Gór Świętokrzyskich. Na stokach Łysej Góry i Łysicy podziwiać można przepiękne zjawisko - gołoborza. Dziewięć parków krajobrazowych, 62 rezerwaty przyrody oraz liczne obszary chronione, przystrojone niespotykaną florą i fauną, przyciągną turystów. Słynna Jaskinia Raj - 240 -metrowe korytarze oraz stalaktyty, stalagmity i perły jaskiniowe tworzące efektowną szatę naciekową. powstała na wapieniach dewońskich.

Świętokrzyskie to nie tylko piękna przyroda, wapniowe wzgórza, jary i wąwozy. To także rejon historycznych miast, niebanalnych zabytków, epokowych miejsc. Perłą architektoniczną jest Sandomierz, wznoszący się ponad doliną królowej polskich rzek. Podróż po Wyżynie Sandomierskiej jest lekcją historii., powrotem m. in. do XIV wieku, skąd pochodzi Zamek Kazimierzowski oraz Brama Opatowska. Niespotykanymi eksponatami, dziełami sztuki oraz jedynym w swoim rodzaju klimatem, wypełniony jest Dom Długosza, obiekt wzniesiony przez słynnego polskiego misjonarza w II połowie XV wieku. W Chęcinach warte obejrzenia są malownicze ruiny zamku, który w odległych czasach służył jako warownia, rezydencja rodzin królewskich, a także więzienie. Niebanalną ciekawostką jest mieszczące się w Jędrzejowie, drugie co do wartości i wielkości zbiorów w Europie - Muzeum Zegarów oraz pierwszy w Polsce Klasztor Cystersów.

 

Wreszcie Kielce - stolica regionu. Tu mieści się Pałac Biskupów Krakowskich, siedziba Muzeum Narodowego z bogatym zbiorem dzieł rzemiosła artystycznego i jedną z największych w kraju galerią malarstwa polskiego. Najwyższym wzniesieniem na terenie Kielc jest Karczówka, na której znajduje się barokowy kościół. Warto zajrzeć do Dworku Laszczyków oraz zwiedzić Bazylikę Katedralną z 1171 roku. Na szczycie Łysej Góry znajduje się zabytkowe Opactwo Benedyktyńskie z XII wieku. Co roku przybywają tu liczni pielgrzymi i turyści. W Kielcach fascynują zbiory jednego z największych muzeów zabawkarstwa w Europie - ponad 18 tysięcy eksponatów.

Codzienne życie na Świętokrzyskiej Ziemi przeplata się z licznymi wydarzeniami kulturalnymi i popularno - naukowymi. W Tokarni, skansenie wsi kieleckiej, odbywają się imprezy plenerowe, z których najciekawsze to wytopki ołowiu i dożynki. Warte zobaczenia są także Międzynarodowy Festiwal Muzyczny im. Krystyny Jamroz w Busku - Zdroju, Festiwal Organowy w Jędrzejowie i Sandomierzu, Zamkowe Spotkania z Muzyką oraz Festiwal Harcerski w Kielcach.

Zwolennicy czynnego wypoczynku znajdą w Świętokrzyskiem trasy rowerowe, szlaki pieszych wędrówek i miejsca do uprawiania sportu. Miłośnicy wypoczynku w siodle mogą skorzystać z ofert stadnin w Michałowie, Borkowie i Kurozwękach. W północnej i wschodniej części województwa można uprawiać sporty wodne. Pińczów i Masłów ma do zaoferowania atrakcje dla lotników i lotniarzy.

Niezwykle gościnni mieszkańcy kieleckiej wsi zapraszają do wypoczynku w ich gospodarstwach agroturystycznych. Każde z 418 gospodarstw tego typu oferuje smakowite i zdrowe posiłki, liczne atrakcje, lecz przede wszystkim upragniony spokój i ucieczkę przed miejskim zgiełkiem za niewielkie pieniądze.

źródło: www.kielce.uw.gov.pl