wsiepolskie.pl

Encyklopedia Wsi i Regionów

Województwo

pomorskie
  • 12-DSC00702
  • 10-DSC00699
  • 07-DSC00690
  • 06-DSC00687
  • 03-DSC00680
  • 01-DSC00673
  • Wyciąg narciarski "Kotlinka"
  • Widok z Wieżycy
  • Widok z Wieżycy
  • Widok z Wieżycy
  • Wieża widokowa na Wieżycy
  • Wieża widokowa na Wieżycy
  • Widok z Wieżycy
  • Kościół pw. św. Teresy od Dzieciątka Jezus w Szymbarku
  • Restauracja "Pod Wieżą"
  •  "Dom do Góry Nogami"
  • Centrum Edukacji i Promocji Regionu
  • Sowiecka lokomotywa
  • Centrum Edukacji i Promocji Regionu
  • Największy fortepian świata
  • Centrum Edukacji i Promocji Regionu
  • Kościółek pod wezwaniem św. Rafala Kalinowskiego
  • Pomnik "Gryfa Pomorskiego"
  • Replika bunkra TOW "Gryf Pomorski"

Herb

WOJEWÓDZTWO POMORSKIE


Mapa Polski - województwo Pomorskie

 

 

Stolica województwa:
Gdańsk
Obszar:
18 310 km²
Ludność ogółem: 2 230 099 mieszk. (GUS 2009 r.)
• w miastach 1 476 586
• na wsi 753 513
Większe miasta: Gdańsk, Gdynia, Słupsk, Starogard Gdański, Tczew, Wejherowo, Rumia, Chojnice, Sopot, Malbork, Kwidzyń, Lębork
Gęstość zaludnienia: 122 mieszk./km²
Urbanizacja 67 %
Powiaty ogółem: 20
• powiaty grodzkie 4
• powiaty ziemskie 16
Gminy ogółem: 123
• gminy miejskie 25
• gminy miejsko - wiejskie 17
• gminy wiejskie 81
Tablica rejestracyjna: G

 

GUS
Województwo Pomorskie - Statystyczny portret terytorium

Statystyczne Vademecum Samorządowca - innowacyjna publikacja opracowana przez Główny Urząd Statystyczny, przedstawia statystyczne portrety jednostek terytorialnych naszego kraju.
czytaj więcej

Województwo pomorskie leży w północnej części Polski i graniczy z województwem kujawsko-pomorskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim oraz zachodniopomorskim. Stolicą województwa jest Gdańsk. Województwo zajmuje powierzchnię ponad 18 tys. kilometrów kwadratowych, co stanowi około 6 procent powierzchni Polski. Zamieszkuje je 2,2 mln mieszkańców, z czego zdecydowana większość przypada na skupiska miejskie.

Na terenie województwa znajdują się: dwa parki narodowe, dziewięć parków krajobrazowych oraz kilkadziesiąt rezerwatów przyrody. Najcenniejszym obszarem chronionym w województwie jest Słowiński Park Narodowy - Światowy Rezerwat Biosfery UNESCO. Obejmuje on unikatowy w skali europejskiej nadmorski obszar z wędrującymi wydmami zwanymi „Białymi Górami”, jednymi z nielicznych w Europie.

Pomorze poszczycić się może również niezwykłym bogactwem flory i fauny. Uwagę bystrego obserwatora zwrócą na pewno gniazda takich rzadkich ptaków, jak orzeł bielik, bocian czarny, puchacz czy głuszec. Przy odrobinie szczęścia spotkać można budującego żeremia bobra europejskiego, zwierzęcia znanego również z filmu „Krzyżacy”, w którym zagrał w pomorskiej Dolinie Radości krótki epizod. Do innych mieszkańców naszego województwa zaliczyć należy także: nietoperze, morświny, minogi i wiele, wiele innych egzotycznych stworzeń. Spotkać tu można także foki szare i obrączkowane. Uchodzące za strasznych leniuchów, w rzeczywistości są szybkie, zwinne i zdolne do rozmaitych akrobacji. Miłośnikom rzadkiej flory Pomorze imponuje m.in. mikołajkiem nadmorskim, wiciokrzewem pomorskim czy wolfią bezkorzeniową, najmniejszą rośliną kwiatową świata. Lista osobliwości flory regionu jest długa…

Duże znaczenie ma również barwna kultura pomorskich grup etnicznych. Województwo zamieszkują Kaszubi, jedna z najliczniejszych w Polsce grup etnicznych, oraz Kociewiacy.

Kaszubi stworzyli na tych ziemiach barwną, niepowtarzalną kulturę, której centrami są: Kartuzy, Kościerzyna i Bytów. Podróżując po Kaszubach, natkniemy się niejednokrotnie na znaki z podwójnymi nazwami miejscowości – po polsku i po kaszubsku. Do kultywowania rodzimych tradycji przyznaje się blisko pół miliona mieszkańców Pomorza. Mają swój język, który oparł się wielowiekowej germanizacji, literaturę i obrzędowość. Niektóre z obrzędów, jak ścinanie kani czy wielkanocny „dyngus” mają staropogański rodowód. O tym, jak wygląda życie codzienne Kaszubów w minionych wiekach, najlepiej przekonać się, zwiedzając skansen we Wdzydzach Kiszewskich – najstarsze w Polsce muzeum na wolnym powietrzu. Tradycyjne stroje, wyroby rzemiosła artystycznego i ludowe instrumenty muzyczne można też podziwiać w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach. Kaszubską kulturę najlepiej jednak poznawać podczas festynów i imprez cyklicznych, takich jak kartuska Biesiada Kaszubska, turniej gawędziarzy ludowych czy Międzynarodowy Festiwal Folkloru. Restauracje, gospody i zajazdy serwują regionalne kaszubskie specjały: czerninę, rybną jajecznicę, ziemniaki z gęsią okrasą i maślanką czy słynne fefernuski (świąteczne pierniki z lukrem).

Kociewie to region etniczno-kulturowy, obejmujący pod względem geograficznym w całości obszar Pojezierza Starogardzkiego, część Wysoczyzny Świeckiej i zachodni fragment Borów Tucholskich. Jest w Polsce mało znaną krainą, choć jej walory zasługują na uwagę. Naukowcom do tej pory nie udało się w sposób jednoznaczny i ostateczny ustalić pochodzenia i znaczenia nazwy. Jedni wywodzą ją od kociołków, tj. niewielkich, bezodpływowych zagłębień terenowych, inni od słów kaszubskich kunc(z) – koniec, końcevi – końcowy (w znaczeniu krainy położonej na krańcu Kaszub), jeszcze inni – od słowa koncevati (obozować) lub od rosyjskiego koczewie – koczowisko (nazwa ta powstać mogła w XVIII wieku, kiedy to na dzisiejszym Kociewiu obozowały wojska carskiej Rosji). Gospodarze tej ziemi, Kociewiacy, to mieszana grupa etniczna, mówiąca dialektem, który powstał na obszarze językowym kiedyś rdzennie pomorskim, choć dziś ostro odcinającym się od sąsiedniej gwary kaszubskiej. Kociewiacy mają również własny oryginalny folklor, którym wzbogacają wartości kulturalne Pomorza. Warto zwiedzić zabytki Kociewia, w które obfituje ten region. Bazylika Mniejsza w Pelplinie czy Kręgi Kamienne w Odrach to obowiązkowe przystanki na trasie wędrówki po regionie.

Pomorze to nie tylko pas nadmorski, ale także wartkie rzeki, setki urokliwych jezior oraz urwiste stoki i przepastne wąwozy, a także malownicze wzgórza morenowe. Mają one swoich zwolenników wśród osób preferujących cichy wypoczynek. To właśnie tutaj swoje spotkania wyznaczają kajakarze, wędkarze i grzybiarze. Największe jeziora: Wdzydze, nazywane Kaszubskim Morzem, i położone na południu Jezioro Charzykowskie, przeżywają latem oblężenie przez turystów. Na szczególną uwagę zasługuje ciąg jezior rynnowych. Układają się one w łańcuchy i wianki, z których najbardziej urokliwe jest Kółko Raduńskie, leżące w sercu Szwajcarii Kaszubskiej, stanowiące ulubiony szlak miłośników spływów kajakowych. Jeziora spina Radunia – niekwestionowana królowa rzek kaszubskich.

Autor bezimiennej broszury, wydanej w Królewcu w 1880 roku, nazwał te strony „modrym kraikiem” – z powodu głębokiego błękitu licznych jezior rozsianych wśród wzgórz i lasów.

Bogactwem Pomorza są nie tylko wody, ale i lasy, pokrywające niemal 40 proc. powierzchni regionu. W buczynach porastających wąwozy, nad brzegami potoków spotyka się nawet rośliny górskie. Można bez przeszkód korzystać z  leśnych dóbr: ciszy, świeżego powietrza, jagód i grzybów.

Nad okolicą góruje Wieżyca, wyrastająca z pasma Wzgórz Szymbarskich, wznosząca się na 329 m n.p.m. Wzgórze ma potężną wieżę widokową, z której podziwiać można panoramę okolicy. Zimą na stokach Wieżycy szusują narciarze, a latem roi się tu od turystów spragnionych pięknych widoków. Stefan Żeromski pisał o okolicy, że „ptak staje tu w locie i na skrzydłach nieruchomych się waży, bo nie może się napatrzyć tego cudu ziemskiego”.

W pobliżu Chojnic, które Jan Długosz nazwał Kluczem i Bramą Pomorza,  powstał Park Narodowy Bory Tucholskie. Utworzony został w części Borów Tucholskich, uchodzącej za najpiękniejszą i najmniej zmienioną. Po Puszczy Białowieskiej to największy obszar leśny kraju. Bory Tucholskie stanowią jeden z ostatnich w Polsce regionów o nieskażonym środowisku, pokryty przeważnie lasami sosnowymi, w tym reliktami pradawnej szaty roślinnej, na czele z cisami. To prawdziwa perła krajobrazowo-przyrodnicza. Zamieszkane przez Borowiaków i Kaszubów, trudniących się kiedyś karczunkiem drewna, flisactwem, smolarstwem czy bartnictwem, stanowiły w przeszłości schronienie i ostoję w wojnie trzynastoletniej, w powstaniu styczniowym, w obu wojnach światowych.

Przez Bory Tucholskie płynie Brda –  raj dla kajakarzy. W zgodnej opinii znawców turystyki kajakowej rzeka uchodzi za najpiękniejszy szlak kajakowy nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Niezwykle urozmaicony, kręty bieg rzeki, liczącej 230 km, i pierwotna przyroda od lat ściągają rzesze miłośników przyrody i kajakarstwa. Przed ujściem do jeziora Szczytno, w blisko trzystuletnim bukowym lesie, stanowiącym rezerwat przyrody, mieści się kilkaset gniazd kormoranów i czapli. Brda płynie wśród sosnowych lasów Borów Tucholskich stopniowo pogłębiającą się doliną, tworząc w okolicy Tucholi malowniczy przełom, zwanym Piekiełkiem.

Na terenie województwa znajdują się: dwa parki narodowe, dziewięć parków krajobrazowych oraz kilkadziesiąt rezerwatów przyrody. Najcenniejszym obszarem chronionym w województwie jest Słowiński Park Narodowy - Światowy Rezerwat Biosfery UNESCO. Obejmuje on unikatowy w skali europejskiej nadmorski obszar z wędrującymi wydmami zwanymi „Białymi Górami”, jednymi z nielicznych w Europie. Pomorze poszczycić się może również niezwykłym bogactwem flory i fauny. Uwagę bystrego obserwatora zwrócą na pewno gniazda takich rzadkich ptaków, jak orzeł bielik, bocian czarny, puchacz czy głuszec. Przy odrobinie szczęścia spotkać można budującego żeremia bobra europejskiego, zwierzęcia znanego również z filmu „Krzyżacy”, w którym zagrał w pomorskiej Dolinie Radości krótki epizod. Do innych mieszkańców naszego województwa zaliczyć należy także: nietoperze, morświny, minogi i wiele, wiele innych egzotycznych stworzeń. Spotkać tu można także foki szare i obrączkowane. Uchodzące za strasznych leniuchów, w rzeczywistości są szybkie, zwinne i zdolne do rozmaitych akrobacji. Miłośnikom rzadkiej flory Pomorze imponuje m.in. mikołajkiem nadmorskim, wiciokrzewem pomorskim czy wolfią bezkorzeniową, najmniejszą rośliną kwiatową świata. Lista osobliwości flory regionu jest długa…

Duże znaczenie ma również barwna kultura pomorskich grup etnicznych. Województwo zamieszkują Kaszubi, jedna z najliczniejszych w Polsce grup etnicznych, oraz Kociewiacy.

Kaszubi stworzyli na tych ziemiach barwną, niepowtarzalną kulturę, której centrami są: Kartuzy, Kościerzyna i Bytów. Podróżując po Kaszubach, natkniemy się niejednokrotnie na znaki z podwójnymi nazwami miejscowości – po polsku i po kaszubsku. Do kultywowania rodzimych tradycji przyznaje się blisko pół miliona mieszkańców Pomorza. Mają swój język, który oparł się wielowiekowej germanizacji, literaturę i obrzędowość. Niektóre z obrzędów, jak ścinanie kani czy wielkanocny „dyngus” mają staropogański rodowód. O tym, jak wygląda życie codzienne Kaszubów w minionych wiekach, najlepiej przekonać się, zwiedzając skansen we Wdzydzach Kiszewskich – najstarsze w Polsce muzeum na wolnym powietrzu. Tradycyjne stroje, wyroby rzemiosła artystycznego i ludowe instrumenty muzyczne można też podziwiać w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach. Kaszubską kulturę najlepiej jednak poznawać podczas festynów i imprez cyklicznych, takich jak kartuska Biesiada Kaszubska, turniej gawędziarzy ludowych czy Międzynarodowy Festiwal Folkloru. Restauracje, gospody i zajazdy serwują regionalne kaszubskie specjały: czerninę, rybną jajecznicę, ziemniaki z gęsią okrasą i maślanką czy słynne fefernuski (świąteczne pierniki z lukrem).

Kociewie to region etniczno-kulturowy, obejmujący pod względem geograficznym w całości obszar Pojezierza Starogardzkiego, część Wysoczyzny Świeckiej i zachodni fragment Borów Tucholskich. Jest w Polsce mało znaną krainą, choć jej walory zasługują na uwagę. Naukowcom do tej pory nie udało się w sposób jednoznaczny i ostateczny ustalić pochodzenia i znaczenia nazwy. Jedni wywodzą ją od kociołków, tj. niewielkich, bezodpływowych zagłębień terenowych, inni od słów kaszubskich kunc(z) – koniec, końcevi – końcowy (w znaczeniu krainy położonej na krańcu Kaszub), jeszcze inni – od słowa koncevati (obozować) lub od rosyjskiego koczewie – koczowisko (nazwa ta powstać mogła w XVIII wieku, kiedy to na dzisiejszym Kociewiu obozowały wojska carskiej Rosji). Gospodarze tej ziemi, Kociewiacy, to mieszana grupa etniczna, mówiąca dialektem, który powstał na obszarze językowym kiedyś rdzennie pomorskim, choć dziś ostro odcinającym się od sąsiedniej gwary kaszubskiej. Kociewiacy mają również własny oryginalny folklor, którym wzbogacają wartości kulturalne Pomorza. Warto zwiedzić zabytki Kociewia, w które obfituje ten region. Bazylika Mniejsza w Pelplinie czy Kręgi Kamienne w Odrach to obowiązkowe przystanki na trasie wędrówki po regionie.

Województwo pomorskie oferuje wszystko, co trzeba, aby zaspokoić różnorodne oczekiwania turysty. Trójmiasto jest pełne plaż, kafejek, barów i restauracji, tętniących życiem do późnych godzin nocnych. Inne, mniejsze miejscowości również przygotowały wiele atrakcji turystycznych. Oprócz zabytków, które z pewnością zainteresują miłośników historii, na turystów czeka także Jarmark św. Dominika, Mistrzostwa Świata w Poławianiu Bursztynu, Truskawkobranie, liczne regaty, festiwale, koncerty i wystawy. Nie tylko turysta szukający regionalnych atrakcji, ale i zwolennik bardziej uniwersalnej rozrywki wielkomiejskiej w postaci kin, teatrów czy dyskotek znajdzie tu coś dla siebie.

Największą aglomeracją regionu jest Trójmiasto składające się z 3 osobnych organizmów miejskic. Gdańsk,  hanzeatycki gród nad Motławą, ze swą tysiącletnią historią, będący mieszanką wydarzeń, dat, postaci, zakrętów dziejowych, kolebką „Solidarności”, wizytówką Pomorza. W okresie „złotego wieku" Gdańsk był swoistą republiką mieszczańską, wielokulturowym tyglem etnicznym. Atmosfera tolerancji i bogactwo płynące z handlu owocowały rozwojem kultury, nauki i sztuki. Przyjeżdżający do Gdańska turyści na pewno nie będą się nudzić. W pierwszych dniach lipca odbywa się bowiem Festiwal Gwiazd. Jest to coroczna impreza artystyczna, gromadząca najwybitniejszych polskich artystów teatru, filmu, muzyki, plastyki i literatury. Wakacyjny Festiwal Gwiazd odbywał się dotychczas w Międzyzdrojach, a od 2006 roku gospodarzem jest Gdańsk. Z kolei pod koniec lipca zaczyna się najstarsza i najbardziej popularna gdańska impreza Jarmark św. Dominika, odbywająca się tu od XIII w.

W głębi zatoki znajduje się kuracyjny ośrodek – Sopot, Perła Bałtyku, ze swoimi wspaniałymi dworkami i willami gdańskich patrycjuszy, pensjonatami sprzed stuleci, słynnym,  najdłuższym w Polsce molo. Sopot jest gospodarzem międzynarodowego Sopot Festiwalu. Miejscem, w którym występują najsłynniejsi artyści z całego świata jest Opera Leśna – amfiteatr na wolnym powietrzu położony w środku lasu.

Gdynia – to nowoczesne i prężnie rozwijające się młode miasto, wybudowane w okresie międzywojennym. W tym nadmorskim mieście odbywają się ciekawe festiwale, m.in Festiwal Polskich Filmów Fabularnych oraz Gdynia Summer Jazz Days. Do największych atrakcji Gdyni zalicza się Oceanarium, „Dar Pomorza” – jedna z najpiękniejszych jednostek żaglowych na świecie oraz Niszczyciel ORP „Błyskawica” – okręt odznaczony orderem Virtuti Militari.

Jednak województwo pomorskie to nie tylko Trójmiasto, Kaszuby i Kociewie. To również piękny Słupsk – stolica Pomorza Środkowego, w którym można zobaczyć m.in.: jeden z najpiękniejszych ratuszy w Polsce z wieżą widokową na panoramę miasta, XVI-wieczny Zamek Książąt Pomorskich. 

Żyzne Żuławy - kraina wiatraków, domów podcieniowych, zwodzonych mostów, portów rzecznych i kultury menonickiej. Nie brakuje także pięknych średniowiecznych zamków krzyżackich w Malborku, Gniewie, Bytowie, Kwidzynie, Lęborku, Sztumie i Człuchowie. Unikatowa w skali Polski jest tzw. Kraina w kratę, czyli wsie z zachowanym, tradycyjnym budownictwem szachulcowym z XIX i początków XX wieku. Wiele jest takich miejsc, których jeszcze nie dotknęła cywilizacja, a czas jakby się zatrzymał… Z pewnością trzeba je zobaczyć!

Województwo pomorskie może poszczycić się bardzo wysokim poziomem rozwoju gospodarczego. To region o charakterze głównie przemysłowo-rolniczym. Najważniejszym sektorem jest gospodarka morska, w tym przemysł stoczniowy. Budownictwo okrętowe, remonty statków, żegluga, rybołówstwo i przetwórstwo ryb oraz turystyka i związany z nią sektor usług są wiodącymi gałęziami tutejszego przemysłu. Na uwagę zasługuje fakt, że region dysponuje dużym zapleczem badawczo-rozwojowym.

 Położenie województwa oraz dogodne połączenia drogowe, kolejowe, lotnicze, morskie z całym światem czynią z niego ważne centrum handlu. Najważniejsze linie kolejowe to magistrala węglowa łącząca Górny Śląsk z portami w Gdańsku i Gdyni, linia Gdynia-Warszawa oraz Gdańsk-Szczecin. Dwa największe porty – Gdańsk i Gdynia – mają stałe połączenia promowe z krajami nadbałtyckimi. Liczna sieć dróg międzynarodowych i krajowych łączy natomiast Trójmiasto z Europą Południową via Słowacja (E-75, E-77), z Europą Wschodnią via Kaliningrad (E-22) i z Europa Zachodnią via Niemcy (E-28). Dostępność komunikacyjną całej aglomeracji znacznie poprawi budowa autostrady A1, łączącej Trójmiasto z południem Polski i Europy. Bezpośrednie połączenia międzynarodowe zapewniają również pociągi pasażerskie do Berlina, Pragi i Kaliningradu. Dużym atutem jest Międzynarodowy Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy.

Pod względem wartości nominalnej produktu krajowego region zajmuje siódmą lokatę, a pod względem PKB na głowę mieszkańca – piątą (dane za rok 2006). Również pod względem przedsiębiorczości, mierzonej liczbą zarejestrowanych firm w przeliczeniu na 1000 mieszkańców, pomorskie znajduje się na drugim miejscu w Polsce. W regionie dominują małe i średnie przedsiębiorstwa. Główne sfery ich działalności to: handel, budownictwo, produkcja artykułów spożywczych, a także sprzedaż oraz serwis pojazdów mechanicznych. Pomorskie firmy eksportują średnio 12,4 proc. produkcji sprzedanej, co klasyfikuje region na 4. miejscu w kraju. Istotnym atutem jest również to, że w województwie pomorskim od 1997 roku funkcjonują dwie specjalne strefy ekonomiczne. Są to wydzielone tereny, na których wszystkim inwestorom przysługuje do 2017 roku zwolnienie od podatku dochodowego, w zakresie określonym w zezwoleniu na działalność na tych obszarach.

żeódło: www.wrotapomorza.pl

Wizytówki