wsiepolskie.pl

Encyklopedia Wsi i Regionów

Województwo

podlaskie
  • Danuta Siedzikówna - Inka
  • Widok na okolice Guszczewiny
  • Guszczewina
  • Guszczewina
  • Guszczewina
  • Guszczewina
  • Guszczewina
  • Danuta Siedzikówna - Inka
  • Kościół pw. Wniebowzięcia NMP i Św. Stanisława w Narwi
  • Wjazd do wsi
  • Tablica na budynku szkoły
  • Popiersie Józefa Piłsudskiego
  • Widok na wieś
  • Kościół
  • Kurhan
  • Kościół
  • Okolice Niemirowa
  • Okolice Niemirowa
  • Okolice Niemirowa
  • Okolice Niemirowa
  • Wnętrze kościoła pw. św. Stanisława
  • Wnętrze kościoła pw. św. Stanisława
  • Kościół pw. św. Stanisława
  • Kościół pw. św. Stanisława

Herb

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE


Mapa Polski - województwo Podlaskie

 

 

Stolica województwa:
Białystok
Obszar:
20 187 km²
Ludność ogółem: 1 189 731 mieszk. (GUS 2009 r.)
• w miastach 715 761 
• na wsi 473 970      
Większe miasta: Białystok, Suwałki, Łomża, Augustów, Bielsk Podlaski, Zambrów, Grajewo, Hajnówka
Gęstość zaludnienia: 59 mieszk./km²
Urbanizacja 59 %
Powiaty ogółem: 17
• powiaty grodzkie 3
• powiaty ziemskie 14
Gminy ogółem: 118
• gminy miejskie 13
• gminy miejsko - wiejskie 25
• gminy wiejskie 80
Tablica rejestracyjna: B

 

GUS
Województwo Podlaskie - Statystyczny portret terytorium

Statystyczne Vademecum Samorządowca - innowacyjna publikacja opracowana przez Główny Urząd Statystyczny, przedstawia statystyczne portrety jednostek terytorialnych naszego kraju.
czytaj więcej

 

Charakterystyka województwa

Województwo podlaskie jest najbardziej wysuniętym na północny-wschód województwem Polski. Graniczy w związku z tym z dwoma państwami: Białorusią na wschodzie (260 km) i z Litwą na północy (104 km). Od północnego zachodu sąsiaduje z województwem warmińsko-mazurskim, zaś od zachodu i południowego zachodu - z województwem mazowieckim. Na krótkim odcinku rzeki Bug na południu istnieje granica z województwem lubelskim. Podlaskie zostało podzielone na 17 powiatów, w tym 3 powiaty grodzkie - Białystok, Suwałki, Łomża oraz 118 gmin. Stolicą jest miasto Białystok, liczący prawie 300 tysięcy mieszkańców. Pozostałe większe miasta regionu to Suwałki (ok. 70 tys. mieszkańców) i Łomża (ok. 64 tys. mieszkańców).

Podział jednostek geograficznych nie pokrywa się z granicami administracyjnymi. Większość obszaru województwa leży na terenie Niziny Północnopodlaskiej, zaś część północna stanowi fragment Pojezierza Litewskiego. Wśród wyodrębnionych mezoregionów w granicach województwa podlaskiego znajdują się: Pojezierze Zachodniosuwalskie, Pojezierze Wschodniosuwalskie, Równina Augustowska (jako jednostki Poj. Litewskiego) oraz Wysoczyzna Kolneńska, Kotlina Biebrzańska, Wysoczyzna Białostocka, Wzgórza Sokólskie, Wysoczyzna Wysokomazowiecka, Dolina Górnej Narwi, Równina Bielska i Wysoczyzna Drohiczyńska (jako jednostki Niż. Północnopodlaskiej). Południową granicę województwa stanowi rzeka Bug.

Historia

U zarania istnienia państwa polskiego obszar dzisiejszego województwa podlaskiego był typową krainą graniczną, na terenie której następowało przenikanie i ścieranie się wpływów polskich (mazowieckich), ruskich, jaćwieskich i krzyżackich, a później także litewskich. Graniczne położenie powodowało, że ziemie te były terenem nieustannych walk. Proces opanowywania przez Wielkie Księstwo Litewskie obszaru dzisiejszego województwa podlaskiego rozpoczął się w pierwszej połowie XIII w. Dopiero w XV w. ustalona została granica między Litwą i Mazowszem, biegnąca od północy wzdłuż rzek: Ełk, Biebrzy, Narwi, Śliny i dalej do Bugu u ujścia Nurca, skąd biegła w górę Bugu.

Obszary wschodnie dzisiejszego województwa stanowiły od 1413 r. część województwa trockiego. Po upływie stu lat z tegoż województwa wydzielono powiaty brzeski, mielnicki, bielski oraz ziemię drohicką i w 1517 r. utworzono województwo podlaskie. Trochę wcześniej jednak - w 1513 roku na urząd pierwszego wojewody dekretem, króla Zygmunta Starego, mianowany został w Drohiczynie Iwan Sapieha.

Zachodnia część dzisiejszego województwa (czyli obecne powiaty: łomżyński, zambrowski, kolneński, znaczna część grajewskiego i częściowo moniecki) należała do Mazowsza.

Dzięki rozwojowi osadnictwa w XV w. prawa miejskie uzyskały m.in.: Łomża, Tykocin, Nowogród, Radziłów, Ciechanowiec, Zambrów, Wąsosz, Kolno, Bielsk Podlaski, Mielnik, Drohiczyn i Brańsk (niektóre z nich de facto już wcześniej były ośrodkami typu miejskiego). Część z tych miast stanie się ważnymi ośrodkami kultury i oświaty. W XVI w. nastąpiła dalsza niezwykle intensywna kolonizacja puszcz litewskich. W tym czasie powstało na tym terenie około 40% wszystkich lokacji. Były to zarówno miasta królewskie (Milejczyce, Berżniki, Kleszczele, Knyszyn, Narew, Kuźnica, Nowy Dwór, Krynki, Jałówka, Wasilków, Augustów, Lipsk, Filipów, Przerośl, Wiżajny) jak i prywatne miasta magnatów (Choroszcz, Siemiatycze, Goniądz, Boćki, Gródek, Zabłudów, Sidra, Rajgród, Raczki, Sejny, Bakałarzewo, Grajewo). Odbiło się to korzystnie także w rozwoju życia duchowego, podniósł się poziom życia, w czym duże zasługi miały folwarki szlacheckie.

W 1569 r. województwo podlaskie zostało włączone do Korony i do rozbiorów było jednym z jedenastu województw małopolskich. W końcu XVI w. coraz wyraźniej dały się zauważyć oznaki zastoju gospodarczego, a pół wieku później nastąpiła katastrofa społeczna i gospodarcza. Powodem najistotniejszym były wojny z połowy XVII w.: kozackie, "potop" szwedzki (1655-1660) i z Rosją (1654-1667).

W końcu XVII w. i w XVIII w. powstało szereg nowych miast, które były zakładane przez właścicieli znacznych fortun magnackich i klasztory: Szczuczyn, Stawiski, Jedwabne, Czyżewo, Śniadowo, Rutki, Rudka, Białystok, Suwałki.

W ostatnich latach I Rzeczypospolitej nastąpił powolny rozwój całego Podlasia i Mazowsza Północno-Wschodniego. Na rozwój kultury korzystny wpływ miały klasztory jezuitów, pijarów, a przykładem mecenatu magnackiego były działania Sapiehów, Radziwiłłów i Branickich. Trudno przecenić dzieło Komisji Edukacji Narodowej i działaczy oświeceniowych.

W 1795 r. po III rozbiorze Rzeczypospolitej niemal cały obszar obecnego województwa znalazł się w zaborze pruskim, w departamencie białostockim Nowych Prus Wschodnich. W zaborze rosyjskim znalazły się tylko nieliczne miasteczka (Narewka, Milejczyce, Jałówka i Krynki) z otaczającymi je wsiami.

W 1807 r. na mocy traktatu tylżyckiego utworzono Księstwo Warszawskie. W jego granicach znalazła się zachodnia części departamentu białostockiego, z której powstał departament łomżyński. Wschodnia część obecnego województwa włączona została do Rosji jako obwód białostocki, który w 1842 r. włączono do guberni grodzieńskiej. W 1815 r. na mocy kongresu wiedeńskiego utworzono Królestwo Polskie, w ramach którego departament łomżyński został przemianowany na województwo augustowskie z siedzibą w Suwałkach. W jego skład weszło 5 obwodów: łomżyński, augustowski, kalwaryjski, mariampolski i sejneński. Zarazem odcięto dwa dawne powiaty podlaskie: sokołowski i węgrowski. Znaczący wpływ na życie kulturalne wywierał ośrodek wileński z Uniwersytetem. Ważną rolę odgrywały szkoły średnie związane z Uniwersytetem w Wilnie i Warszawie (w Białymstoku, Drohiczynie, Szczuczynie, Łomży, Suwałkach).

Po wybuchu powstania listopadowego, obwód białostocki stał się miejscem koncentracji armii rosyjskiej. Mimo dużego nasycenia obszarów oddziałami carskimi, działania partyzanckie były prowadzone w Puszczy Białowieskiej, Augustowskiej i na Kurpiach. Doszło tu także do kilku bitew m.in. pod Tykocinem, Rajgrodem i Hajnowszczyzną.

Po stłumieniu powstania listopadowego w ramach represji władze carskie w 1832 r. wprowadziły granicę celną miedzy Królestwem Polskim a Cesarstwem. Aby uniknąć wysokich ceł część przemysłowców przeniosła swoje zakłady z Królestwa na teren obwodu białostockiego. Rozpoczął się proces uprzemysłowienia, który z czasem doprowadził do powstania prężnego ośrodka przemysłu włókienniczego. Początkowo zakłady włókiennicze powstawały głównie w miejscowościach wokół Białegostoku m. in. w Supraślu, Choroszczy i Gródku, ale już w latach 60-tych XIX w. dominującym ośrodkiem stał się Białystok. Rozwojowi gospodarczemu sprzyjała budowa linii kolejowych: warszawsko-petersburskiej (1862), brzesko-grajewskiej (1873), Białystok-Baranowicze (1886), Siedlce-Wołkowysk (1906), Grodno-Suwałki-Orany (1899) oraz wiele innych lokalnych połączeń. Rozbudowa przemysłu pociągnęła za sobą napływ fachowców i zachodnich wzorców kulturowych, głównie protestanckich.

Burzliwy przebieg na terenie obecnego województwa podlaskiego miało powstanie styczniowe 1863-1864 r. Działania powstańcze koncentrowały się w oparciu o kompleksy leśne: Czerwonego Boru Puszczy Augustowskiej, Białowieskiej i w lasach nad rzeką Ełk i Biebrzą.

Ważnym wydarzeniem było uwłaszczenie chłopów w latach 1861-1864 w cesarstwie i w 1864 r. na terenach Królestwa Polskiego. Uwolnieni od poddaństwa chłopi, pracujący na własnych gospodarstwach, przyczynili się do rozwoju gospodarki towarowej oraz rynku regionalnego. W 1866 r., w ramach unifikacji administracji, utworzono gubernię łomżyńską i suwalską. Zagrożeniem dla stanu kultury rodzimej stanowiła polityka rusyfikacji. W jej ramach zniesiono kościół unicki, zakony i szkoły przy nich działające. Utrudniano podtrzymywanie tradycyjnych wzorców obyczajowo-kulturowych. Taka polityka caratu doprowadziła w konsekwencji do głębokich podziałów kulturowych.

I wojna światowa spowodowała ogromne zniszczenia i upadek wielu osiedli miejskich. W 1915 r. Rosjanie wycofując się z tych terenów ewakuowali większość majątku ruchomego fabryk. Największe straty wojenne występowały w pasie wzdłuż Narwi, gdzie najdłużej utrzymywała się linia frontu. Niektóre miejscowości uległy całkowitej zagładzie, inne poniosły wysokie straty (np. Nowogród, Śniadowo, Jedwabne). Znaczące straty poniosła też kultura, częściowo w wyniku bezpośrednich działań wojennych, a głównie w trakcie przymusowej ewakuacji przeprowadzonej podczas odwrotu wojsk rosyjskich latem 1915 r. wywieziono wówczas w głąb Rosji archiwa, biblioteki, zbiory muzealne i inne dobra kultury. Niemcy traktowali podbity kraj jako źródło surowca i prowadzili gospodarkę rabunkową, w tym także na obszarach leśnych.

Powstanie państwa polskiego w 1918 r. zmieniło w znacznym stopniu położenie ziem obecnego województwa podlaskiego. Jednak akcja oswabadzania ziem na tym terenie przebiegała inaczej niż w pozostałej części Polski. W listopadzie 1918 r. jedynie ziemie zachodniej części województwa do rzeki Narwi uzyskały wolność. Natomiast pozostałe tereny były stopniowo, w miarę wycofywania się niemieckich wojsk okupacyjnych z Ukrainy, zajmowane przez Wojsko Polskie. Proces ten zakończył się latem 1919 r.

2 sierpnia 1919 r. na mocy ustawy sejmowej zostało powołane województwo białostockie. Objęło ono prawie w całości trzy dawne gubernie, a mianowicie grodzieńską, łomżyńską i suwalską. Stolicą województwa zostało największe miasto - Białystok. Ostatecznie w granicach województwa znalazło się 15 powiatów oraz trzy byłe miasta gubernialne: Grodno, Łomża i Suwałki. Okres II Rzeczypospolitej to okres stopniowej odbudowy i rozwoju gospodarczego województwa.

1 września 1939 r. Niemcy zaatakowały Polskę. Najcięższe walki toczono o linię rzeki Narwi, pod Wizną, Nowogrodem, Łomżą. 15 września Niemcy zajęli Białystok. Ostateczny cios zadała Armia Czerwona, która 17 września przekroczyła wschodnie granice Polski. Pod koniec września zgodnie z paktem Ribentrop-Mołotow, który podzielił Polskę na strefy wpływów, wojska radzieckie stopniowo przejmowały od władz niemieckich zajęte tereny. Obszar województwa prawie w całości włączono do Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, za wyjątkiem okręgu suwalskiego, który przyłączono do Niemiec. Mimo, że rządy władzy radzieckiej trwały niespełna 2 lata, zapisały się one tragicznie w dziejach regionu. Było to nieustające pasmo aresztowań, wywózek na Sybir, wszechwładnych rządów NKWD.

22 czerwca 1941 r. Niemcy zaatakowały ZSRR i w ciągu kilku dni wyparły wojska radzieckie z terenów obecnego województwa. Miesiąc później dekretem Hitlera ustanowiono Bezirk Białystok, w granicach którego znalazła się większość ziem byłego województwa białostockiego, bez powiatu suwalskiego i ziem wcześniej włączonych do Generalnej Guberni. Po zakończeniu wojny okręg białostocki miał zostać włączony do Prus Wschodnich i poddany całkowitej germanizacji. Rządy niemieckie odznaczały się bezwzględną eksploatacją gospodarczą, terrorem wobec ludności oraz całkowitą eksterminacją Żydów. Obaj okupanci dążyli do zniszczenia bądź znacznego ograniczenia roli kultury polskiej, widząc w niej zagrożenie do utrzymania swej władzy. Z tego powodu dążyli do sprymityzowania kultury rodzimej i zastępowali ją własną propagandą. Okupacja to także ogromne straty wśród ludzi kultury. Wielu z nich zostało zamordowanych, ale pamiętajmy też o tych, którzy na wiele lat musieli opuścić rodzinny kraj.

Już w pierwszych dniach okupacji powstały organizacje konspiracyjne. Spośród nich najważniejszą rolę odgrywała Armia Krajowa.

27 lipca 1944 r. Białystok został zajęty przez wojska radzieckie. Południowa i środkowa część województwa została wyzwolona w lipcu i sierpniu 1944 r., północną oswobodzono w październiku 1944. Jedynie tereny na północ od Narwi oddziały niemieckie utrzymały do ofensywy styczniowej w 1945 r.

Po wojnie z województwa białostockiego odpadły ziemie wschodnie włączone do ZSRR, natomiast województwo powiększono o powiat łomżyński oraz trzy powiaty z włączonej do Polski części Prus Wschodnich: Ełk, Gołdap, Olecko. W takim kształcie województwo przetrwało do czasu reformy administracyjnej w 1975 r., kiedy to z dotychczasowego województwa powstały trzy: białostockie, łomżyńskie i suwalskie.

Taki układ obowiązywał do dnia wprowadzenia reformy administracyjnej 1 stycznia 1999 r., kiedy to z całego województwa białostockiego oraz części łomżyńskiego i suwalskiego powstało województwo podlaskie.

Infrastruktura

Przez teren województwa przebiegają ważne szlaki komunikacyjne ze wschodu na zachód i z północy na południe. Pierwszy z nich biegnie z Berlina, przez Warszawę i Grodno do Sankt Petersburga, a drugi, z Warszawy do Helsinek, to przyszła droga tranzytowa szybkiego ruchu VIA BALTICA, która połączy kraje bałtyckie z Europą Zachodnią.

Funkcjonuje tu dziewięć przejść granicznych, w tym pięć drogowych i cztery kolejowe.

Drogowe przejścia graniczne na granicy polsko - białoruskiej to:

Kuźnica Białostocka - Bruzgi dla ruchu towarowo-osobowego bez ograniczeń. Jedno z najnowocześniejszych przejść granicznych w kraju o przepustowości 8000 pojazdów osobowych i 1500 towarowych na dobę.

Bobrowniki - Bierestowica - ogólnodostępne dla ruchu towarowo-osobowego bez ograniczeń o przepustowości 500 pojazdów towarowych i 3000 pojazdów osobowych na dobę.

Połowce - Pieszczatka - tylko dla ruchu osobowego obywateli Polski i Białorusi, o przepustowości 700 pojazdów z wyłączeniem autokarów.

Drogowe przejścia graniczne na granicy polsko - litewskiej:

Ogrodniki - Lazdijaj dla ruchu towarowo-osobowego (samochody do 3,5 ton) o przepustowości 500-700 pojazdów na dobę.

Budzisko - Kalvarija dla ruchu towarowo-osobowego bez ograniczeń o przepustowości 1000 pojazdów towarowych i 3000 pojazdów osobowych na dobę.

Otwarcie nowych przejść granicznych z Białorusią i Litwą spowodowało znaczne nasilenie ruchu samochodów ciężarowych o dużej ładowności po drogach nie przystosowanych do dużych obciążeń. Prowadzi to do szybko postępującej dewastacji i dekapitalizacji nawierzchni przy niewystarczających środkach na utrzymanie i remonty kapitalne dróg.

Sieć kolejową na terenie województwa tworzy 845 km linii normalnotorowych, w większości jednotorowych, z tego zaledwie 235 km zelektryfikowanych. W przeliczeniu na 100 km2 daje to wskaźnik gęstości 4,2 km (Polska - 7,1 km). Brak jest szybkiej kolei umożliwiającej skrócenie czasu dojazdu z głównych ośrodków miejskich regionu oraz do Warszawy i innych miast.

Na terenie województwa zlokalizowane są także cztery przejścia kolejowe, trzy na granicy z Białorusią: w Kuźnicy, Siemianówce i Czeremsze oraz jedno na granicy z Litwą - w Trakiszkach.

Gospodarka

Według danych rejestru REGON na koniec XII 2004 r. na Podlasiu zarejestrowanych było blisko 91 tys. , obsługą nieruchomości i firm, nauka - 12,7 %, budownictwem - 10,2 %, przetwórstwem przemysłowym - 9,3 %, transportem - 8,0 %

Rolnictwo

Województwo podlaskie jest regionem rolniczym. Jednak surowy klimat i słabe gleby powodują, że wskaźnik waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej plasuje to województwo na ostatnim miejscu w kraju. Rolnictwo przystosowało więc kierunki produkcji do istniejących walorów środowiska. Województwo podlaskie ma największy odsetek użytków zielonych (prawie 20% powierzchni) spośród wszystkich województw kraju. Atut ten wykorzystuje się rozwijając chów bydła mlecznego i mięsnego. Podlaskie może się pochwalić największą obsadą bydła w Polsce (61,4szt/100 ha użytków rolnych przy średniej dla kraju 33,9 szt./100 ha). Pod względem skupu mleka województwo podlaskie wraz z mazowieckim zajmuje pierwsze miejsce w kraju i stanowi około 40% ogólnego skupu krajowego (w tym województwo podlaskie 20%).

Na terenie Podlaskiego uprawia się głównie ziemniaki, zboża (żyto, owies, pszenicę, kukurydzę), rzepak i buraki cukrowe.

W ostatnich latach coraz więcej właścicieli gospodarstw rolnych zajmuje się - z powodzeniem - prowadzeniem działalności agroturystycznej.

Dość poważnym problemem Podlasia jest migracja ludności rolniczej i opuszczanie gospodarstw na obszarach przygranicznych. Na obszarach tych zamieszkują głównie emeryci.

Przemysł

Przemysł województwa związany jest z dominującym sektorem rolnictwa, gdyż kluczową pozycję zajmuje w nim produkcja i przetwórstwo artykułów spożywczych (przemysł mleczarski, mięsny, owocowo-warzywny, piwowarski, spirytusowy i młynarski). Ważne znaczenie ma również produkcja maszyn i urządzeń (urządzenia oraz ich części i podzespoły dla przemysłu spożywczego, rolnictwa i leśnictwa), produkcja tkanin (tkaniny wełniane, bawełniane, materiały obiciowe, wyroby runowe, dywany, pledy, koce i pasmanteria) oraz drewna i wyrobów z drewna (parkiety, meble, stolarka okienna i drzwiowa, elementy konstrukcji domów i sklejka).

Znakiem firmowym regionu są znakomite mleczarnie. Obecnie siedem zakładów mleczarskich ma uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. Bardzo dobrze prosperuje także przetwórstwo mięsne. Uprawnienia eksportowe posiada około 40 podlaskich zakładów mięsnych i drobiarskich, z czego trzy spełniają unijne standardy eksportowe.

Kultura, rozrywka, sport

Województwo podlaskie jest regionem o wielokulturowej i wielonarodowościowej specyfice. Pod względem etnicznym jest niewątpliwie najbardziej zróżnicowane spośród 16 województw. Mieszkają tu Białorusini, Litwini, Ukraińcy, Rosjanie, Tatarzy, Żydzi, Romowie. Każda z tych grup narodowościowych wytworzyła bogatą kulturę, której wpływy przenikają się wzajemnie. Bogactwo różnorodności widoczne jest przede wszystkim w budownictwie sakralnym. Najbardziej znane i cenne miejsca to: osiemnastowieczny barokowy klasztor pokamedulski nad jeziorem Wigry, pojezuicki zespół klasztorny w Drohiczynie, cerkiew Przemienienia Pańskiego na Świętej Górze Grabarce, cerkiew św. Mikołaja w Białymstoku, siedemnastowieczna synagoga w Tykocinie, najstarszy w Polsce meczet w Kruszynianach.

Najważniejszymi instytucjami kultury województwa podlaskiego są m.in.:

Białostocki Teatr Lalek

Galeria "Arsenał" w Białymstoku

Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku

Łomżyńska Orkiestra Kameralna

Muzeum im. Marii Konopnickiej w Suwałkach

Muzeum Okręgowe w Suwałkach

Muzeum Podlaskie w Białymstoku

Muzeum Północno-Mazowieckie w Łomży

Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu

Muzeum Twierdzy Osowiec

Muzeum Wojska w Białymstoku

Opera i Filharmonia Podlaska w Białymstoku

Ośrodek " Pogranicze - sztuk kultur, narodów" w Sejnach

Skansen Kurpiowski w Nowogrodzie

Teatr Dramatyczny w Białymstoku im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku

Teatr Lalki i Aktora w Łomży

Teatr Wierszalin w Supraślu

Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury w Białymstoku

Białystok jest największym ośrodkiem naukowym województwa. Działa tu 15 wyższych uczelni kształcących młodzież w różnych kierunkach specjalizacji zawodowej. Są to: Akademia Medyczna, Politechnika Białostocka, Uniwersytet w Białymstoku, Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania, Wyższa Szkoła Ekonomiczna, Wyższa Szkoła Matematyki i Informatyki Użytkowej, Filia Akademii Muzycznej w Warszawie, Wyższa Szkoła Administracji Publicznej, Wyższe Seminarium Duchowne, Wyższa Szkoła Pedagogiczna, Wyższa Szkoła Menedżerska, Wyższa Szkoła Kosmetologii, Wyższa Szkoła Gospodarowania Nieruchomościami, Nauczycielskie Kolegium Rewalidacji i Resocjalizacji, Wydział Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej w Warszawie. Kolejnymi ośrodkami posiadającymi uczelnie wyższe są Łomża i Suwałki.

Walory turystyczne województwa

Województwo podlaskie wyróżnia się na tle kraju swoimi ponadprzeciętnymi wartościami przyrodniczymi o dużym stopniu naturalności. Świadczyć o tym może wysoki stopień lesistości - 29,2%, znaczny udział użytków zielonych - 19,8%, nieużytków (głównie bagiennych) - 3,0%. Oznacza to, że ponad 55% powierzchni województwa ma warunki przyrodnicze stosunkowo mało zmienione działalnością człowieka. Spośród 20180 km2 obszaru województwa, aż 33,1% objętych jest ochroną prawną.

Atrakcje przyrodnicze

Parki narodowe:

Białowieski Park Narodowy, Biebrzański Park Narodowy, Narwiański Park Narodowy, Wigierski Park Narodowy

Parki krajobrazowe:

Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi, Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej im. prof. Witolda Sławińskiego, Suwalski Park Krajobrazowy

Obszary chronionego krajobrazu:

Dolina Biebrzy, Dolina Biebrzy, Dolina Błędzianki, Dolina Bugu, Dolina Bugu i Nurca, Dolina Narwi, Dolina Rospudy, Jeziora Rajgrodzkie, Pojezierze Północnej Suwalszczyzny, Pojezierze Rajgrodzkie, Pojezierze Sejneńskie, Puszcza Białowieska, Puszcza i Jeziora Augustowskie, Równina Kurpiowska i Dolina Dolnej Narwi, Wzgórza Sokólskie

Zabytki

Białystok - zespół pałacowo-parkowy Branickich z XVII-XVIII w

Białystok - cerkiew Katedralna p.w. św. Mikołaja Cudotwórcy z lat 1843-1846

Bohoniki - drewniany meczet z 1900 r., mizar - cmentarz muzułmański z XVII i XIX w., głaz upamiętniający 300-lecie osadnictwa tatarskiego, drewniana zabudowa wsi z końca XIX i początku XX w.

Choroszcz - letni pałac Branickich z lat 1752-1759 z założeniem parkowym z lat 1726-1763

Dowspuda - Pozostałości pałacu hr. Ludwika Michała Paca z lat 1820-1827 (zachował się: portyk, wieża bociania, resztki piwnic, stajnie i park).

Drohiczyn - zespół klasztorny jezuitów z katedrą p.w. Świętej Trójcy z 1723 r. w chwili obecnej w budynkach klasztornych znajduje się Kuria Diecezjalna i Seminarium Duchowne Zespół klasztorny franciszkanów z XVIII w. z kościołem p.w. Wniebowzięcia NMP, zespół klasztorny benedyktynek z lat 1729-1744 z kościołem p.w. Wszystkich Świętych, murowana cerkiew p.w. św. Mikołaja Cudotwórcy z lat 1763-1792, góra zamkowa z grodziskiem wczesnośredniowiecznym

Kanał Augustowski - Został wybudowany w latach 1823 - 1839 przez polskiego inżyniera gen. I. Prądzyńskiego. Łączy dorzecza Wisły i Niemna. Jego długość wynosi 108 km, z tego 80 km w granicach Polski. Poziom wody i żeglugę reguluje system 18 śluz. Kanał Augustowski łączy wszystkie większe jeziora augustowskie, tworząc atrakcyjny szlak wodny wykorzystywany do turystyki kajakowej.

Kruszyniany - najstarszy w Polsce drewniany meczet z końca XVIII w, cmentarz muzułmański z najstarszym nagrobkiem z końca XVII w., rozplanowanie przestrzenne wsi z okresu pomiary włócznej w połowie XVI w.

Łomża - katedra p.w. św. Michała Archanioła i Jana Chrzciciela z lat 1504-1526, pałac biskupi z 1925 r., klasztor kapucynów z lat 1770-1772 z kościołem p.w. MB Bolesnej z lat 1781-1798, klasztor i kościół benedyktynek z lat 1857-1863,

Mielnik - grodzisko wczesnośredniowieczne z XI-XII w. na Górze Zamkowej, ruiny gotyckiego kościoła p.w. Trójcy Świętej z XVI w.

Orla - drewniana cerkiew p.w. św. Michała Archanioła z 1797 r. obok drewniana dzwonnica-wieża z 1874 r., cmentarz z XVIII w z drewnianą cerkwią cmentarną p.w. św. św. Cyryla i Metodego z 1870, murowana bożnica z II połowy XVIII w., kirkut z XVIII w.

Osowiec Twierdza - zespół fortyfikacji rosyjskiej Twierdzy Osowiec z końca XIX i początku XX w.

Piątnica - zespół forteczny przedmościa Łomża składający się z trzech fortów i wałów międzyfortecznych z lat 1887-1908, 1939.

Różanystok - zespół klasztorny podominikański z lat 1759-1794 z kościołem p.w. Ofiarowania NMP z lat 1759-1785, murowany prawosławny klasztor żeński z przełomu XIX i XX w., dom gościnny z przełomu XIX i XX w.

Rudka - układ przestrzenny z XVII w., zespół pałacowy Ossolińskich: pałac z 1763 r. przebudowany w latach 1913-1914, tzw. "nowy pałac" z około 1930 r.

Sejny - (miasto) -klasztor dominikanów z lat 1610-1619 z kościołem p.w. Nawiedzenia NMP, neogotycki kościół ewangelicki, obecnie rzymsko-katolicki p.w. MB Częstochowskiej z połowy XIX w., kaplica p.w. św. Agaty z 1789 r., dawny pałac biskupi (obecnie dom mieszkalny) z 1841 r., synagoga z lat 1860-1870, dom talmudyczny z II połowy XIX w., ratusz z 1840, poczta z końca XIX w., drewniano-murowana karczma z końca XVIII w.

Supraśl - zespół klasztorny bazylianów z XVI-XVIII w. z obronną cerkwią (odbudowana) p.w. Zwiastowania NMP z lat 1503-1511, zespół pałacowo-parkowy Buchholtzów z lat 1892-1903

Suwałki - kościół p.w. św. Aleksandra z lat 1820-1829, kościół (pierwotnie cerkiew) p.w. Najświętszego serca Jezusa z lat 1840-1845, kościół (pierwotnie cerkiew garnizonowa) p.w. św. św. Piotra i Pawła z około 1900 r., kościół ewangelicki p.w. Św. Trójcy z 1838 r., drewniana molenna staroobrzędowców z 1912 r., synagoga z 1828 r.

Tykocin - synagoga z 1642 r., dom talmudyczny z XVIII w., cmentarz żydowski z XVI w (najstarsze nagrobki z XVIII w.)

Wigry - zespół klasztorny kamedułów z XVII-XVIII w. z kościołem p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP z lat 1704-1745.

Wizna - średniowieczny układ przestrzenny, gotycki kościół p.w. św. Jana Chrzciciela z lat 1500-1509, grodzisko "Zamczysko" z XI-XIV w., później zamek książąt mazowieckich.

żródło: www.region.e-podlasie.pl

Wizytówki